सम्पादकीय

२०७३-१२-३ मा प्रकाशित     २६८ पटक पढिएको    ० बिचार / प्रतिक्रिया

‘वित्तीय, सामाजिक र मानवीय मूल्यहरूबीच सन्तुलन’ भन्ने मूल नाराका साथ चौथो राष्ट्रिय लघुवित्त सम्मेलन २०७३ राजधानीमा जारी छ । नारामा भनिएजस्तै लघुवित्त बैङ्किङ कारोबार गर्ने मात्र होइन, सामाजिक तथा मानवीय मूल्यमान्यता स्थापित गराउने संस्था पनि हो । तर, हामीकहाँ लघुवित्तलाई सानो तहको बैङ्क भनेर व्यवहार गरिने गरिन्छ  । यही कारण त्यस्ता संस्थालाई नाफामुखी संस्था ठानी फरक व्यवहार गर्ने गरिन्छ । यो सम्मेलनका क्रममा लघुवित्त संस्थाहरूले सामना गर्नुपरेका प्रमुख समस्या, मुद्दा, चुनौती तथा कठिनाइहरूबारे नियामक र सेवाप्रदायकबीच छलफल भई उचित समाधान पहिल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

लघुवित्त संस्था विकास संस्था हो । यसले समाज सेवाको उद्देश्य पनि लिएको हुन्छ । अहिले हामीकहा“ अरू वित्तीय संस्थाहरूलाई लागू हुने ऐनमा केही प्रावधान थप गरेर त्यहीअन्तर्गत लघुवित्त संस्थाहरू सञ्चालन भइरहेका छन् । त्यसले लघुवित्तको मूल उद्देश्यलाई पूरा गर्न पर्याप्त सहयोग गरेको छैन । केन्द्रीय बैङ्कको अधीनमा रही बैङ्किङ कारोबार पनि गर्ने भएकाले यसको नियमन नेपाल राष्ट्र बैङ्कले गर्दै आएको छ र त्यसैका आधारमा मूल्याङ्कन पनि गरिएको छ । तर, लघुवित्तलाई बैङ्किङ कारोबारभन्दा बाहिरका महत्त्वपूर्ण कार्य गर्न अहिले कायम प्रावधानले गर्दा निरुत्साहन भएको छ । यसका लागि राष्ट्र बैङ्कले फरक संरचना तयार पार्नुपर्छ । अथवा छुट्टै विभागको व्यवस्था गरी लघुवित्तका कामकारबाहीको मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ । लघुवित्त संस्थालाई दोस्रो तहको बैङ्क भन्दै नियामक निकाय छुट्टै बनाउने कुरा आएको थियो । त्यो पनि कार्यान्वयनमा आएको छैन ।

अहिले नेपालमा लघुवित्तको कडा विरोध भइरहेको छ । केन्द्रीय बैङ्कका गभर्नर नै  लघुवित्तको कडा आलोचनामा उत्रिएका छन् । लघुवित्त संस्थाहरू नाफामुखी भएको र ग्रामीण क्षेत्रमा नगई शहरकेन्द्रित भएको तथा राष्ट्र बैङ्कले तोकिदिएको अधिकतम ब्याजदरभन्दा बढी ब्याज लिएको उनको आरोप छ । नियमन गर्ने क्रममा राष्ट्र बैङ्कले वित्तीय संस्थाहरूलाई स्प्रेड दर पनि तोकिदिएको छ । तर, त्यस्तो नियम अरू बैङ्कलाई लगाउनुपर्ने नियम हो । लघुवित्तले ग्रामीण क्षेत्रका दूरदराजमा सेवा प्रवाह गर्नुपर्ने भएकाले त्यस्तो नियमको कुनै सान्दर्भिकता रहँदैन ।

लघुवित्तको नियमन तथा नियन्त्रण गर्ने आधार भनेको उसले कतिलाई गरीबीको तहबाट माथि उकास्न सफल भयो भन्ने हुनुपर्छ । त्यस्ता लघुवित्तले कतिलाई उद्यमी बनाए र केकति लघुवित्तहरूले दुर्गममा सेवा पु¥याए भन्ने कुरा पनि हेर्नुपर्छ । दुर्गम ग्रामीण भेगका जनताका लागि ऋण प्रवाह गर्ने क्रममा लघुवित्तले कति सदस्य बनाए र कति जनामा उद्यम गर्ने आत्मविश्वास बढ्यो भन्ने आधारमा मूल्याङ्कन हुनुपर्छ । ब्याजदर घटबढका आधारमा यिनीहरूको मूल्याङ्कन गर्ने होइन । लघुवित्तले बैङ्किङ कारोबार पनि गर्ने भएकाले ब्याजदरका आधारमा मूल्याङ्कन गर्नुलाई केही हदसम्म सान्दर्भिक मान्न सकिएला । तर, मूल्याङ्कनका क्रममा उसले जनतामा ल्याएको परिवर्तनलाई धेरै र ब्याजदर तथा मुनाफालाई कम आधार बनाउनुपर्छ ।

लघुवित्तको पहिलो अवधारणालाई केलाउँदा पनि यो अर्थशास्त्रको क्षेत्रभित्र नै पर्दैन । लघुवित्तका प्रवद्र्धक बङ्गलादेशका मोहम्मद युनुस अर्थशास्त्री हुन् । उनकै अवधारणामा ल्याइएको लघुवित्तले बङ्गलादेशको ग्रामीण क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानको कदर गर्दै नोबल पुरस्कार दिने निर्णय भएको थियो । तर, उनलाई पुरस्कार दिँदा अर्थशास्त्रका तर्फबाट नभई मानव कल्याणका क्षेत्रमा योगदान दिएको भनी नोबल शान्ति पुरस्कार दिइयो । यसले पनि लघुवित्तलाई बैङ्किङ क्षेत्रमा सीमित राखिनु उचित हुँदैन भन्ने स्पष्ट पार्छ ।

लघुवित्तमार्फत दिइएको ऋण असूल गर्न बाध्य पारिँदा कतिपयले आत्महत्या गरेको, कतिपयले थातथलो छाडेको आलोचना पनि भइरहेको छ । राष्ट्र बैङ्कले अरू बैङ्कसरह कडाइ गरेका कारण लघुवित्तले ऋण असूलीमा जोड दिएका हुन् र त्यस्ता घटना भएका पनि होलान् । २०६९ मा घोषणापत्र जारी गरी त्यस्ता विषयमा अनुगमन गर्ने पनि भनिएको थियो । यो सम्मेलनले बृहत् छलफल गरी लघुवित्तको क्षेत्रमा साँच्चै महत्त्वपूर्ण परिवर्तन ल्याउन बाटो खोल्ने सबैको अपेक्षा छ ।


#  
कुनै पनि बिचार / प्रतिक्रिया छैन ।
4th NEWBIZ BUSINESS CONCLAVE & AWARDS
http://nepallife.com.np/
Kalash Cement
http://www.keyalgroup.org
http://www.keyalgroup.org

नयाँ अपडेट

फोटो फिचर

तीतो मीठो

मन्त्री अब ‘नायक’ पनि
जबजब नेपालमा उद्योगी व्यापारीले जनतालाई बढी मूल्य लिएर ठगेर पाप कर्म गर्न थाल्छन्, तबतब कृष्ण भगवान् धर्तीमा आएसरि हाम्रा मन्त्री, सरकारी अधिकारीहरु त्यस्ता पापीहरुलाई समाप्त . . . विस्तृतमा »