यातायात

२०७३-१२-८ मा प्रकाशित     ९०४ पटक पढिएको    ० बिचार / प्रतिक्रिया

सुरक्षित बाइक ड्राइभिङ

अहिलेको व्यस्त जीवनशैलीका कारण सबैजसो कामकाजी मानिसका लागि मोटरसाइकल अत्यावश्यक साधन बनेको छ । आफूले चाहेको समयमा घर, कार्यालयलगायत गन्तव्यसम्म पुग्न सकिने भएकाले पछिल्लो समय मोटरसाइकल चलाउनेहरू बढ्दै गएको अटो व्यवसायीहरू बताउँछन् । त्यसमा पनि ग्रामीण क्षेत्रको तुलनामा शहर, बजारमा यस्तो सङ्ख्या बढ्दै गएको देखिन्छ ।

सेवासुविधा, विकासका पूर्वाधार, रोजगारीको सम्भावनालगायत कारण देशका काठमाडौं, पोखरा, बुटवल जस्ता मुख्य शहरमा बसाइसराइ गरेर आउनेहरू बढेका छन् । जनसङ्ख्या बढेसँगै निजी सवारीको रूपमा मोटरसाइकलको प्रयोग पनि दिनप्रतिदिन बढ्दो छ । सवारीसाधनको तुलनामा सडक विस्तार तथा स्तरोन्नति हुन नसक्दा पछिल्लो समय जाम तथा सडक दुर्घटना बढ्दै गएको महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाको भनाइ छ । उसका अनुसार शहरी क्षेत्रमा अत्यधिक रूपमा बढिरहेको मोटरसाइकललगायत साना सवारीसाधन ट्राफिक व्यवस्थापनमा चुनौती बन्दै गएका छन् ।

काठमाडौं उपत्यकाका सडकमा सञ्चालन हुने सवारीसाधनमध्ये सबैभन्दा बढी सङ्ख्या मोटरसाइकलको छ । र, तुलनात्मक रूपमा युवा तथा किशोरहरूले नै यसको बढी प्रयोग गरेको पाइन्छ ।

नेपालमा बढी दुर्घटना हुने सवारीमा मोटरसाइकल अग्रस्थानमा रहेको विभिन्न ट्राफिक तथ्याङ्कहरूले देखाएका छन् । मोटरसाइकल बढी दुर्घटनामा पर्नुमा मादकपदार्थको सेवन, तीव्र गति, ट्राफिक नियमबारे जानकारीको कमी, नियम पालनामा उदाशीनतालगायत चालककै कमजोरी मुख्य कारण रहेको ट्राफिक प्रहरीको भनाइ छ । सवारी सञ्चालनसम्बन्धी विभिन्न निमय, कानून भए पनि मोटरसाइकल चालकहरूले त्यसको पालना गरेको पाइँदैन । यसमा मुख्यतः लेन अनुशासनको पालना नगर्नु, सडकमा जथाभावी पार्किङ गर्नु, फूटपाथमा पार्किङ तथा चलाउने गर्नु, अनावश्यक एक्सिलेटर बढारेर ध्वनि प्रदूषण गर्नु, जिक–ज्याक तरीकाले (नागबेली बनाउँदै) चलाउनु कानूनीविपरीत कार्य हुन् । यसैगरी, स्पटलाइन एरियामा अन्य सवारी साधनहरूभन्दा अगाडि मोटरसाइकल रोकेर सबैलाई बाधा पुर्‍याउने, जेब्राक्रशिङबाट बाटो काटिरहेका पैदलयात्रीलाई प्राथमिकता नदिई उल्टै चर्कौ हर्न बजाउँदै अगाडिबाटै मोटरसाइकल हुइँक्याउने र अन्य सवारीसाधनलाई बाधा हुने गरी बीचबीचमा मोटरसाइकल छिराउने कार्यलाई पनि ट्राफिक नियमले अवैध ठहर गरेको छ ।

मोटरसाइकल मानिसको सहजताका लागि आवश्यक साधन भए पनि यसको दुरुपयोग बढ्दै गएको पाइन्छ । कुनै पनि मोटरसाइकललाई विनाअनुमति रङ, सीट सङ्ख्या, स्वरूप वा इञ्जिन चेसिसमा परिवर्तन गर्ने कार्यलाई स्वरूप परिवर्तन भनिन्छ । यस्तो कार्यलाई सवारी कानूनले निषेध गरेको छ । त्यसैगरी, मोटरसाइकलको शक उठाउने, चर्को आवाज आउनेगरी साइलेन्सर पाइप फेर्ने, म्युजिकल हर्न बजाउने जस्ता कार्य पनि यसैअन्तर्गत अवैध मानिएका छन् । यस्तो कार्य गर्नेलाई सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐन २०४९ को दफा १६० बमोजिम १ हजारदेखि ५ हजार रुपैयाँसम्म जरीवाना हुने व्यवस्था छ ।

दुर्घटना अकल्पनीय कार्य हो । यो जुन कुनै बेला पनि हुन सक्छ । यद्यपि, ट्राफिक नियमको पूर्ण परिपालन र होशियारी अपनाउन सके यस्तो जोखीमलाई अवश्य पनि कम गर्न सकिन्छ । मुख्यतः सवारी सञ्चालनसम्बन्धी सैद्धान्तिक र व्यावहारिक ज्ञान नहुँदा नै बढी दुर्घटना हुने भएकाले यसमा योग्य भएर मात्र चलाउने गर्नुपर्छ । सानो मात्र गल्ती, कमजोरीले पनि आफू र सँगै यात्रा गर्ने व्यक्तिको ज्यान जोखीममा पर्न सक्छ । त्यसैले, चालकले सुरक्षाका अत्यावश्यक र आधारभूत विषयमा ध्यान दिनुपर्छ ।

चालकको भूमिका
मोटरसाइकल चालकले यी तरीका अपनाए ट्राफिक नियमको पालना पालना हुन्छ  । यसले दुर्घनाको जोखीम घटाउन समेत मद्दत पुग्छ :
–    सवारी चलाउँदा सवारी दर्ता किताब र सवारी चालक अनुमतिपत्र अनिवार्य रूपमा बोक्नुपर्छ ।
–    सधैं हेलमेटको प्रयोग गर्ने, त्यसको फिता÷तुना राम्ररी बाँध्ने गर्नुपर्छ ।
–    लागू पदार्थ तथा मादक पदार्थ सेवन गरेर कहिल्यै पनि सवारी चलाउनु हुँदैन ।
–    ट्राफिक सङ्केत र चिह्नहरूको राम्रोसँग पालना गर्नुपर्छ ।
–    मोटरसाइकल चलाउँदा मोबाइल फोनको प्रयोग नगर्ने, अति आवश्यक भएको अवस्थामा सडकको बायाँ किनारामा रोकेर कुरा गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ ।
–    अचानक सवारी साधन रोक्नुपर्दा आफूभन पछाडिको सवारीसाधनको अवस्था हेर्ने गर्नुपर्छ । पछाडिको सवारीले धक्का दिन सक्ने हुँदा यस्तो बेला बढी नै होशियार हुनुपर्छ ।
–    राति चलाउँदा बत्तीको प्रयोग अनिवार्य गर्नुपर्छ ।
–    सडक पेटीबाट कदापि सवारी नचलाउने, सडक पेटीबाट साधन चलाउँदा पैदलयात्रीलाई बाधा पुग्नुका साथै दुर्घटनाको सम्भावना पनि हुन सक्छ ।
–    जति नै हतार भए पनि तीव्र गतिमा चलाउनु हुँदैन । तीव्र गति दुर्घटनाको मुख्य कारण हो ।
–    साना बच्चाहरूलाई मोटरसाइकलको इन्धन ट्याङ्की वा चालकको अगाडिको भागमा चढाउनु हुँदैन ।
–    घुम्तीहरूमा सकेसम्म ब्रेकको प्रयोग नगर्ने, अत्यावश्यक भए दुवै ब्रेकको सुरक्षित प्रयोग गर्नुपर्छ ।
–    ओभरटेक गर्ने, जिकज्याक चलाउने र जथाभावी पार्किङ गर्नु हुँदैन ।
–    लेन अनुशासनको पालना गर्ने, पैदलयात्रीलाई सधैं प्राथमिकता दिने गर्नुपर्छ ।
–    महिला, बालबालिका र फरक ढङ्गले सक्षम व्यक्तिहरूलाई बाधा पुग्ने गरी चलाउनु हुँदैन ।

अभिभावकको भूमिका
दुर्घटना हुनुमा सधैं चालक एक्लै पनि जिम्मेवार हुँदैन । यसमा अप्रत्यक्ष रूपमा उसका परिवार÷अभिभावक पनि जिम्मेवार हुन्छन् । छोराछोरीले रहर गरे भन्दैमा उमेर र क्षमता नपुगी मोटरसाइकल चलाउन दिनु अभिभावकको कमजोरी हो । यस्तो कार्यले ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ । अभिभावकले आफ्नो छोराछोरीको वास्तविक समस्या, आवश्यकता, र योग्यता बुझेर मात्र मोटरसाइकल चलाउन दिने गर्दा उनीहरू बढी सुरक्षित हुन सक्छन् । साथै, तुलनात्मक रूपमा किशोरकिशोरीले बाइक/स्कुटी तीव्र गतिमा चलाउने हुँदा त्यसको निगरानी राख्नु पनि अभिभावकको कर्तव्य हो । उनीहरूले सधैं सवारी नियमको पालना गर्न प्रोत्साहन गर्नुपर्छ । आफूले नियन्त्रण गर्न सक्ने साधनबाट दुर्घटनाको सम्भावना कम हुने भएकाले यस्ता सवारीको प्रयोगमा जोड दिनुपर्छ ।

दुर्घटनाबाट जोगिन तीव्र गतिमा सवारी नचलाउन, मोबाइल फोन प्रयोग नगर्न, जताततैबाट ओभरटेक नगर्न र स्तरीय हेलमेट सुरक्षित तरीकाले प्रयोग गर्न आफ्ना छोराछोरीलाई अभिभावकले सम्झाउनुपर्छ । साथै, त्यसको पालना गरे/नगरेको बुझ्ने पनि गर्नुपर्छ । मादक पदार्थ सेवन गरेको अवस्थामा सवारी चलाउनु दिनु हुँदैन । अभिभावकहरूले सुरक्षित मोटरसाइकल सञ्चालनबारे आफ्ना टोलछिमेकमा बेलाबेला सचेतनामूलक कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्न सक्छन् ।


#  
कुनै पनि बिचार / प्रतिक्रिया छैन ।
http://nepallife.com.np/
Kalash Cement
http://www.keyalgroup.org
http://www.keyalgroup.org
Trisakti Cement

नयाँ अपडेट

फोटो फिचर

तीतो मीठो

चुनावी नशामा लठ्ठ जनता
चुनाव साँच्चिकै लाग्यो त देशमा । तीव्र राजनीतिक ध्रुवीकरणका कारण पनि चुनावले सबैजसो नेपालीलाई नशा लागेजसरी समातेको छ । अझ वाम र काङको जुहारीले पनि रमाइलो मेला मन पराउने . . . विस्तृतमा »